Schapendoeskennel Flairamy's

De Nederlandse Schapendoes












































In de rasstandaard worden vaak zijn springcapaciteiten genoemd, dat heeft vooral met zijn vermogen om moeiteloos en onvermoeibaar te kunnen springen te maken. Dat is nu eenmaal een vereiste als je schapen moet hoeden en daardoor de hele dag over de heide moet crossen.

Gezinshond
De Schapendoes is een prettige, toegankelijke hond. Als hij mee uit mag met de rest van het gezin, zal hij zijn enthousiasme niet onder stoelen of banken steken. Daar waar zij gaan, wil hij ook zijn. Toch zijn de meeste doezen geen 'plakkers': eenmaal buiten, los van de lijn, kunnen zij behoorlijk hun zijn eigen gang gaan. Natuurlijk houden ze de rest wel in de gaten, maar enige zelfstandigheid is hen niet vreemd. Even net doen alsof je niks hoort als je toevallig net druk met iets anders doende bent, past ook bij hen. Die eigenschappen zijn soms nog te herleiden naar zijn vroegere functie maar bij veel doezen is het instinct tot hoeden behoorlijk vervaagd.
Maar de Does is geen doetje! Hij is niet geschikt voor besluiteloze 'tuttelaars' en hij laat zich ook niet vanzelf alles maar welgevallen.
Het is belangrijk dat hij als pup goed gesocialiseerd wordt met kinderen, én dat de kids goed gesocialiseerd worden met hem. Hij laat zich namelijk vrij veel aanleunen maar heeft een grens. Sommige doezen zijn gesteld op hun eigen 'ruimte', de persoonlijke zone of de eigen mand moet zeker gerespecteerd worden. Dat zijn zaken die kinderen nog al eens vergeten.
Aan de andere kant is hij ontzettend speels en tot hoge leeftijd wel te porren voor een spelletje; zeker ook met de kinderen, maar altijd onder begeleiding.

Sociaal gedrag
De Schapendoes ziet er door het vele haar behoorlijk aaibaar uit. De meeste Doezen zullen het niet erg vinden als een vreemde persoon ongevraagd op hem of haar af duikt om eens even lekker door dat haar te kroelen. Maar zoals bij veel rassen, zou een Does het meer op prijs stellen als men het hem eerst 'vraagt': even de hand laten ruiken en vervolgens onder de kin kriebelen. Nu is dat misschien niet de meest aantrekkelijk plek gezien de dikwijls natte sik… Een Schapendoes heeft namelijk niet zulke geweldige tafelmanieren. Hij drinkt zijn water net zo vrolijk en slordig als dat hij er uitziet en dat resulteert nu eenmaal in een natte baard en vloer.
Hij veegt ook zijn voeten niet, trekt zijn vieze jas, pas na een uurtje opdrogen, binnen uit en brengt ongevraagd decoratie in de vorm van takjes en bladeren mee. Aan een interieur wat er spik en span uit moet zien, heeft hij geen boodschap.
Van hem mag iedereen ook zo binnen komen. Bezoek zal hij vast even met een blaf verwelkomen, zeker als ze eerst aanbellen, maar dan begroet hij ze vrolijk. Hij is overigens wel waaks in die zin dat hij bij vreemde geluiden die hij 's nachts rond het huis verneemt, zal aanslaan.

Schapendoezen hebben doorgaans geen problemen met andere dieren. Of dat nu het huiskonijn is of de honden uit de buurt, ze worden geaccepteerd. Een Schapendoes kan wel een beetje onder de indruk zijn van sommige honden en hij kan dat laten merken door van een afstandje een grote mond op te zetten. Met zijn staart fier in de lucht en luid blaffend, gaat hij dan in de richting van de 'grote onbekende' maar eenmaal dichterbij zal hij zijn staart laten zakken en als de ander wat zelfbewust op hem afkomt, zal hij zeker inbinden. Hij kan zelfs zo ver inbinden dat hij toch liever met een boogje om de ander wil heen lopen, of zelfs even achter zijn 'mamma' steun zoekt en zijn staart snel intrekt omdat hij zelf helemaal niet zo nodig aan zijn 'private parts' door een grote vreemde beroken wil worden.
Aan honden die qua uiterlijk een beetje op hem lijken, geeft hij de voorkeur. Door honden met staande oren en een strakke staart voelen ze zich vaak eerder geďmponeerd. Dat heeft natuurlijk ook met socialisatie te maken en geldt voor heel veel rassen. Wanneer ze in hun vroege jeugd te weinig kennis hebben gemaakt met anders uitziende typetjes dan geven ze toch de voorkeur aan soortgenoten die het meest op hun moeder lijken. Dat is immers het plaatje wat van kinds af aan op hun netvlies staat? Een andere Does ontmoeten, is een feest van herkenning.

Training en opvoeding
De Schapendoes mag er dan een beetje 'slonzig' uitzien en daardoor misschien niet zo slim maar verkijk je niet! Onder al dat haar zit een behoorlijke kop en daarin een stel heel actieve hersenen. Juist heel slimme honden lijken niet altijd de gemakkelijkste leerlingen. Eigenlijk logisch want als een eigenaar tegenstrijdige signalen uitseint, zoals veel eigenaren doen, dan kan de Does iets anders gaan doen dan men verwacht.
Op de puppyles is hij snel afgeleid. Hij heeft al lang gezien hoe het moet en verveelt zich snel. Het is dan ook belangrijk dat te erkennen en hem te trainen op het niveau wat hij vraagt. Als hij lang op zijn beurt moet wachten en niks te doen heeft, dan kan hij lekker aandacht trekken, aan de riem gaan hangen, speels het baasje in de broek bijten, succes verzekerd! Zaak is het natuurlijk om dat soort ongewenst gedrag te voorkomen en niet pas te reageren als hij dit soort grapjes al uitvoert. Houd hem zelf bezig en houd vooral het initiatief bij jezelf.
De Schapendoes is best een pittig ding. Hij hoeft weliswaar niet meer met de schapen te werken, maar bezig zijn en zijn koppie gebruiken doet hij maar wat graag!
Trainingen zoals clickertraining zijn uitermate geschikt voor hem. Niet alleen als op zichzelf staande training maar ook als hulpmiddel bij de rest van de oefeningen. Het leert hem goed te focussen en zonder fysieke dwang gaat alles sneller.

In huis vraagt de Does om duidelijkheid. Hij hoeft niet gedrild te worden - zijn er überhaupt honden die daarom vragen? - maar wil absoluut weten waar hij aan toe is. Een eigenaar die toegeeflijk is, omdat hij of zij de donkere ogen onder de haarlokken zo moeilijk kan weerstaan, kan het nog moeilijk krijgen. De Schapendoes kan, eerst nog vrolijk, behoorlijk over zijn eigenaar heen gaan walsen als hij die kans ziet. En… de slimme Does ziet zijn kansen niet over het hoofd.

Beweging
Een Schapendoes is een veelzijdige sporthond. De takken waarin hij uitblinkt, zijn die waarin hij mag springen en zijn energie in kwijt kan. Behendigheid is echt zijn ding! Flyball en vast ook Dogfrisbee zijn prima uitlaatkleppen voor de Does. Gehoorzaamheid, GG en Obedience zijn ook geschikt voor hem maar het valt niet mee om perfect en onafgebroken op te letten. Dit zit er zeker wel in maar gaat niet vanzelf, het vergt wat meer inzicht in training om daarin ook op een hoog niveau te presteren.
Schapenhoeden als sport ligt ook in de lijn der verwachting maar het blijkt dat veel Doezen deze oerdrang niet meer zo bezitten. Al zijn er nog wel Schapendoezen te vinden die hun oorspronkelijke werk op de heide mogen verrichtten en dat met verve doen.
In ieder geval moet men de bewegingsdrang van deze attente harige hond niet onderschatten. Juist honden als dit, met veel energie, kunnen toch in huis wat vervelender worden als ze hun ei niet kwijt kunnen. Gewoon wat aangelijnde blokjes om in de wijk is echt niet voldoende.

Verzorging en gezondheid
De Schapendoes is geen trim- en kniphond en hoeft er ook niet gladgekamd uit te zien. Het is niet nodig om hem iedere dag uren te borstelen, maar verwaarlozing van de vacht laat het haar vervilten. Een vervilte vacht is niet alleen lelijk maar ook onaangenaam voor de hond. Het haar op plekken waar beweging zit, zoals in de oksels en onder de oren, vervilten extra snel.
Een paar uur per week bent u daarom wel kwijt aan het onderhoud van de vacht. Een beetje er overheen borstelen is niet voldoende. Juist vanaf de haarwortel de haren, zonder het onderwol eruit te trekken, terugkammen.
Oorspronkelijk had de Schapendoes ook al een vrij lange, maar vooral ruwe en dichte vacht om hem te beschermen tegen de weersomstandigheden. Ook het wat langere haar op het hoofd, als een dakje boven de ogen, bood bescherming. De laatste decennia is de gehele vacht een stuk langer en zachter geworden. Gevolg daarvan is ook dat de pony op het hoofd een dichte massa haar is geworden bij de volwassen Does. De schaar er in, zou een optie kunnen zijn, maar dan verliest hij zijn kenmerkende uiterlijk en naar een show gaan, mocht u dat toch eens overwegen, hoeft u niet te proberen met geknipte wenkbrauwen. Daarnaast moet men uitkijken met het wegknippen van de haren op de neusrug; afgeknipte haarpunten zijn erg scherp en kunnen gemakkelijk de oogbol irriteren. Een andere optie is het haar opbinden met een elastiekje - zeker als u met de hond sport een goede optie - of iets uitdunnen zodat de hond er toch doorheen kan kijken. Goed zicht is immers voor mens en dier prettig! Het blijkt dat honden die een dichte bos haar voor de ogen hebben, toch schrikachtiger zijn dan honden die vrij kunnen zien. Daarnaast is het voor beide partijen prettig om elkaar in de ogen te kunnen kijken…
Over ogen gesproken: voor de fok is het vereist dat beide ouderdieren op oogziekten gecontroleerd worden en vrij worden bevonden van alle oogziekten. Verder is de Schapendoes een behoorlijk gezond ras en de leeftijd van twaalf jaar of ouder wordt gemakkelijk behaald.

Een Does is een sportieve, vrolijke hond. Een vrij typetje dat een eigenaar zoekt die van ongeordend haar houdt čn alles wat erbij komt kijken. Neem hem serieus, dan blijft hij blij!

Tekst: Hanneke Reitsma. Foto's: Ria van Middelaar-Froma.
Met dank aan kennel Flairamy's en de honden van Marian Zon-Witte
Met toestemming van uitgever Compasso Media overgenomen uit Hondenmanieren 3-2009 (www.hondenmanieren.com)




FCI-Standaard No 313/ 14.04.1999   -    NEDERLANDSE SCHAPENDOES






Een slimme kop met haar
Springerig, vrolijk, alert en onstuimig maar soms ook wat stijfkoppig, dat is de does. Qua uiterlijk valt hij vooral op door zijn haar, veel haar. Maar niet door zijn kleuren of grootte. Eigenlijk is alles vrij 'normaal' aan deze hond, maar voor zijn eigenaren is hij natuurlijk bijzonder.
Een eigenaar die toegeeflijk is, omdat hij of zij de donkere ogen onder de haarlokken zo moeilijk kan weerstaan, kan het nog moeilijk krijgen

Met zijn staart fier in de lucht en luid blaffend, gaat hij dan in de richting van de 'grote onbekende' maar dichterbij bindt hij in
De Schapendoes kwam eind 1800 en begin 1900 veel voor. De schaapskuddes op de heide werden vaak vergezeld door honden van dit type. Waarschijnlijk hadden ze een wat minder overvloedige beharing dan de doezen die we nu zien, maar voor de rest waren het qua uiterlijk dezelfde honden.
Zij zijn, zoals aan het uiterlijk ook goed te zien is, verwant aan de langharige herdershonden uit Europa zoals de Polski Owczarek Nizinny, Bearded Collie, Bobtail, Briard, Bergamasco, Puli en Duitse Schafspudel.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog begon de bekende kynoloog P.M.C. Toepoel met het fokken van de Schapendoes als ras. De definitieve erkenning van het ras volgde pas in 1971.

Karakter
De Schapendoes is tegenwoordig vooral een gezinshond. Hij is zowel aanhankelijk als zelfstandig. Dat verschilt ook wat per individu. Voor alle rassen geldt, dat wanneer ze niet zozeer meer voor hun oorspronkelijke taak gebruikt worden, de typische karaktereigenschappen wat verwateren en de karakters zich doorgaans meer gaan aanpassen aan de huidige maatschappelijke normen.
In dit geval zijn dat de eigenschappen die passen bij een gezinshond. Hij wil graag deel uitmaken van het gezin en is behoorlijk sociaalvaardig naar mens en dier.
© ria van middelaar
© ria van middelaar